AI ทำให้ผู้คนเชื่อมั่นในแพทย์และครูลดลง 64% ของผู้ตอบท้าทายคำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญ

การสำรวจล่าสุดของบริษัท Use.AI เปิดเผยว่า **64% ของผู้ตอบแบบสอบถามรู้สึกมั่นใจมากขึ้นในการท้าทายคำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญหลังจากตรวจสอบข้อมูลด้วยระบบ AI – เป็นสัญญาณที่บ่งบอกถึงการเปลี่ยนแปลงในระดับความไว้วางใจต่ออาชีพต่าง ๆ เช่น แพทย์และครู ซึ่งอาจส่งผลต่อรูปแบบการให้บริการและการตัดสินใจของประชาชนอย่างกว้างขวาง

Overview

งานวิจัยนี้ดำเนินการกับผู้ใหญ่จำนวน 15,428 คน จากหลายประเทศ โดยใช้แบบสอบถามออนไลน์เพื่อประเมินพฤติกรรมการอ้างอิงข้อมูลจาก AI ก่อนที่จะรับฟังหรือยอมรับคำแนะนำของผู้เชี่ยวชาญ ผลสำรวจพบว่าผู้ตอบส่วนใหญ่เริ่มพึ่งพา AI chatbot เพื่อทำการตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูลก่อนตัดสินใจ

ในระดับทั่วโลก การใช้ AI เป็นเครื่องมือเสริมในการหาข้อมูลได้กลายเป็นเรื่องปกติขึ้นอย่างรวดเร็ว ซึ่งสอดคล้องกับแนวโน้มที่ผู้บริโภคมองว่าการอ้างอิงแหล่งข้อมูลหลาย ๆ แห่งจะช่วยลดความเสี่ยงของการรับข้อมูลผิดพลาด การสำรวจจึงให้ภาพรวมของกระบวนการเปลี่ยนแปลงวิธีคิดและพฤติกรรมในการตรวจสอบคำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญ

Key Findings

ตามผลการสำรวจ พบว่าผู้ตอบ 64% บอกว่าตนเอง “มั่นใจมากขึ้น” ในการท้าทายคำแนะนำของมืออาชีพ อีกด้านหนึ่ง 53% ใช้ AI เพื่อตรวจสอบข้อมูลจากผู้เชี่ยวชาญก่อนที่จะยอมรับหรือปฏิเสธข้อเสนอแนะนั้น นอกจากนี้ยังมีการระบุว่าประมาณ **46% ของผู้ตอบเห็นว่า credential หรือคุณวุฒิของผู้เชี่ยวชาญไม่ได้ให้ความเชื่อถือเท่าเดิมเมื่อเปรียบเทียบกับก่อนที่ AI จะเข้ามา

ส่วนสำคัญอื่น ๆ ที่โดดเด่นคือการแตกต่างตามช่วงอายุ:

• **70% ของกลุ่มคนอายุ 18‑34 ปี “รู้สึกสบายใจ” มากขึ้นในการตั้งคำถามต่อผู้เชี่ยวชาญหลังจากตรวจสอบด้วย AI
• เพียง **49% ของผู้ที่อายุเกิน 45 ปี มีความรู้สึกเดียวกัน

นอกจากนี้ ผู้ตอบยังระบุว่ามีการท้าทายคำแนะนำของอาชีพอื่น ๆ เช่น แพทย์, ครู, ผู้จัดการ, นักข่าว และนักเศรษฐศาสตร์ ซึ่งแสดงให้เห็นถึงแนวโน้มที่กว้างขวางในการลดการยอมรับโดยอัตโนมัติจากผู้เชี่ยวชาญทุกระดับ

Expertise Recession

บริษัท Use.AI ได้นำเสนอแนวคิดใหม่ว่า “expertise recession” หรือภาวะถดถอยของความเชี่ยวชาญ ซึ่งหมายถึงสถานการณ์ที่ผู้คนเริ่มลดการพึ่งพาอัตโนมัติจากผู้มีประสบการณ์และคุณวุฒิในสาขาต่าง ๆ เนื่องจาก AI สามารถรวบรวมข้อมูลทั้งหมดและนำเสนอคำตอบที่เป็นบริบทและละเอียดลึกซึ้งได้

Ihor Herasymov, Co‑Founder & CEO ของ Use.AI ให้ความเห็นว่า “AI has democratized confidence faster than it has democratised knowledge” โดยชี้ให้เห็นว่าการใช้ AI ทำให้ผู้คนสามารถตั้งคำถามที่ดีขึ้นโดยไม่จำเป็นต้องมีคุณสมบัติทางวิชาการหรือประสบการณ์เพียงพอเพื่อประเมินคำตอบนั้น

การวิเคราะห์นี้สรุปว่า “ช่องว่างระหว่างความมั่นใจและความสามารถ” จะขยายตัวต่อเนื่องในอนาคต เนื่องจากผู้ใช้ AI เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ ทำให้การตรวจสอบข้อเท็จจริงกลายเป็นเรื่องส่วนบุคคลมากกว่าการพึ่งพาอำนาจของผู้เชี่ยวชาญโดยตรง

Implications for Professionals

ผลกระทบต่อกลุ่มอาชีพที่เคยได้รับความไว้วางใจสูงอย่าง แพทย์ และ ครู มีแนวโน้มที่จะต้องปรับวิธีการสื่อสารและให้ข้อมูลเพื่อรักษาความเชื่อมั่นของประชาชน แพทย์อาจจำเป็นต้องเสนอบทสนทนาแบบเปิดเผยพร้อมแหล่งอ้างอิงที่สามารถตรวจสอบได้โดย AI เพื่อยืนยันความถูกต้อง

สำหรับครู การใช้ AI เป็นเครื่องมือช่วยสอนและให้ข้อมูลเพิ่มเติมแก่ผู้เรียนอาจกลายเป็นมาตรฐานใหม่ ซึ่งทำให้บทบาทของครูเปลี่ยนจากการเป็น “ผู้ถ่ายทอดความรู้” ไปสู่ “ผู้กำกับกระบวนการคิดวิเคราะห์” ที่ส่งเสริมให้นักเรียนตรวจสอบแหล่งข้อมูลด้วยตนเอง

อาชีพอื่น ๆ เช่น ผู้จัดการ, นักข่าว และนักเศรษฐศาสตร์ก็ต้องเผชิญกับแรงกดดันให้ทำงานอย่างโปร่งใสและสามารถพิสูจน์ได้ว่าข้อมูลที่นำเสนอได้รับการตรวจสอบจากหลายแหล่ง รวมถึง AI ซึ่งอาจเปลี่ยนรูปแบบของการรายงานข่าวหรือการวิเคราะห์เศรษฐกิจในระดับองค์กร

Societal Impact & Future Outlook

การเปลี่ยนแปลงนี้ส่งผลต่อสังคมโดยรวม โดยเฉพาะในการตัดสินใจที่สำคัญเช่น การเลือกวิธีรักษาโรค หรือการเลือกระบบการศึกษาที่เหมาะสม ผู้คนที่อาศัย AI ในการตรวจสอบข้อมูลมีแนวโน้มจะตั้งคำถามและประเมินความเสี่ยงอย่างรอบคอบมากขึ้น ซึ่งอาจนำไปสู่การตัดสินใจที่ดีขึ้นในบางกรณี

อย่างไรก็ตาม ความกังวลเกี่ยวกับ “ช่องว่างระหว่างความมั่นใจและความสามารถ” ยังคงเป็นเรื่องที่ต้องเฝ้าระวัง หากผู้ใช้ AI ขาดพื้นฐานด้านการคิดเชิงวิพากษ์ อาจทำให้เกิดการยอมรับข้อมูลที่ผิดพลาดได้ง่าย การส่งเสริมทักษะการอ่านข้อมูล (information literacy) ควบคู่กับการใช้ AI จึงเป็นประเด็นสำคัญสำหรับหน่วยงานการศึกษาและองค์กรต่าง ๆ

ในระยะยาว ผู้เชี่ยวชาญอาจต้องพัฒนาตัวเองให้สามารถทำงานร่วมกับ AI อย่างมีประสิทธิภาพ ไม่ใช่แค่เพื่อยืนยันข้อมูล แต่ยังเพื่อเพิ่มคุณค่าในการตีความผลลัพธ์ที่ซับซ้อน ซึ่งจะเป็นการสร้างสมดุลระหว่าง confidence ที่มาจากเทคโนโลยีและ competence ที่มาจากความเชี่ยวชาญจริง

Summary

การสำรวจของ Use.AI แสดงให้เห็นว่าผู้คนกำลังมีความมั่นใจมากขึ้นในการท้าทายคำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญหลังจากตรวจสอบด้วย AI ซึ่งส่งผลให้เกิดแนวคิด “expertise recession” ที่อาจลดการยอมรับโดยอัตโนมัติของความเชี่ยวชาญเดิม การปรับตัวของมืออาชีพและการเสริมสร้างทักษะด้านการอ่านข้อมูลจะเป็นกุญแจสำคัญในการรักษาความสมดุลระหว่างเทคโนโลยีและความรู้ที่แท้จริง.