จีนห้าม AI สร้างคู่รักเสมือนเพื่อส่งเสริมความสัมพันธ์จริง

จีนสั่งห้ามแอปพลิเคชันคู่รักเสมือนด้วย AI หลังจากที่หน่วยงานกำกับดูแลไซเบอร์ของรัฐออกกฎใหม่เมื่อวันที่ 15 กรกฎาคม 2567 กฎหมายนี้บังคับให้เทคโนโลยี AI ไม่สามารถกระตุ้นความสัมพันธ์อารมณ์หรือทำให้ผู้ใช้พึ่งพาเสมือนจริงได้ การตัดสินใจนี้มีเป้าหมายเพื่อส่งเสริมการสร้างความสัมพันธ์ในชีวิตจริงและตอบสนองต่อแนวโน้มอัตราการเกิดที่ตกต่ำอย่างต่อเนื่องของจีน

Overview

กฎระเบียบใหม่ของ Cyberspace Administration of China (CAC) พร้อมหน่วยงานรัฐอีกสี่แห่งกำหนดให้เครื่องมือ AI ห้าม “ทำให้ผู้ใช้พึ่งพาอารมณ์หรือเสพติด” และห้ามสร้างความสัมพันธ์เสมือนกับเยาวชน การบังคับใช้เริ่มตั้งแต่ 15 กรกฎาคม** ทำให้หลายบริษัทเทคโนโลยีต้องปิดฟีเจอร์การสร้างบุคลิก AI ที่เคยเป็นที่นิยม

ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา จีนได้เผชิญกับอัตราการเกิดที่ลดลงติดต่อกันสี่ปีติดต่อกัน โดยถึงระดับต่ำสุดของประวัติศาสตร์ใน 2565 ตามรายงานของ *The Wall Street Journal* การมี AI ที่ทำหน้าที่เป็นคู่รักเสมือนจึงถูกมองว่าเป็นหนึ่งในปัจจัยที่ขัดขวางให้คนหนุ่มสาวหันไปสร้างครอบครัวจริง

แอปพลิเคชันที่ได้รับความนิยมเช่น Doubao ของ ByteDance, บริการ AI ของ Tencent และ Alibaba เคยเปิดโหมด “persona” ให้ผู้ใช้ปรับแต่งลักษณะบุคลิกของบอตให้เหมือนมนุษย์ การทำเช่นนี้ช่วยเพิ่มระดับการมีส่วนร่วม แต่ก็เป็นจุดเริ่มต้นที่ทำให้รัฐบาลกังวลถึงผลกระทบต่อสังคม

Regulatory Details

กฎใหม่ระบุข้อห้ามหลักหลายประการซึ่งรวมถึง:

• ไม่ให้ AI “ตอบสนองเกินความจำเป็น” หรือสร้างความผูกพันอารมณ์โดยไม่จำกัด
• ห้ามให้ AI ทำหน้าที่เป็นเพื่อนหรือคู่รักของผู้ใช้ที่ยังอยู่ในช่วงวัยเยาวชน
• ต้องผ่านการประเมินความปลอดภัยก่อนเปิดให้ใช้งานต่อสาธารณะ และรัฐมีสิทธิ์ปิดบริการหากพบว่าผิดกฎหมาย

ข้อกำหนดเหล่านี้ทำให้บริษัทต้องดำเนินกระบวนการตรวจสอบแบบใหม่ ซึ่งอาจรวมถึงการประเมินด้านจริยธรรมและผลกระทบต่อสุขภาพจิตของผู้ใช้ตามมาตรฐานที่รัฐบาลกำหนด

นอกจากนี้ยังมีความเป็นไปได้ว่า AI chatbot ธรรมดาอย่าง ChatGPT อาจต้องอยู่ภายใต้ข้อจำกัดเดียวกันหากตอบสนองด้วยข้อความที่ถูกมองว่ามีอารมณ์เกินขอบเขต ตามการตีพิมพ์ของ *Wall Street Journal*

Industry Reaction

บริษัทเทคโนโลยีใหญ่หลายแห่งเลือกปิดฟีเจอร์ “custom persona” โดยทันทีหลังจากกฎมีผลบังคับใช้ แทนที่จะปรับให้สอดคล้องกับมาตรฐานใหม่ การตัดสินใจนี้ทำให้ผู้ใช้งานจำนวนมากต้องเผชิญกับการ “เลิกสัมพันธ์เสมือน” อย่างทั่วถึง

ByteDance, Tencent และ Alibaba ต่างยืนยันว่าเป็น “การปฏิบัติตามกฎหมายอย่างเต็มที่” แต่ไม่ได้เปิดเผยรายละเอียดว่าต้องปรับระบบใดบ้าง บางรายอาจพิจารณาจะนำเสนอฟีเจอร์ใหม่ในอนาคตโดยผ่านกระบวนการตรวจสอบที่เข้มงวดกว่าเดิม

นักวิเคราะห์ตลาดเทคโนโลยีจีนเห็นว่า การระงับฟังก์ชันเหล่านี้จะทำให้ส่วนแบ่งของแอป AI ที่เน้นด้านความสัมพันธ์ลดลง และเปิดโอกาสให้บริษัทอื่น ๆ พัฒนาบริการที่เน้นด้านการศึกษา หรือธุรกิจที่ไม่เกี่ยวข้องกับ “ความรักเสมือน” เพิ่มขึ้น

Social Impact

ผลกระทบต่อผู้ใช้เป็นเรื่องที่สังคมจีนต้องเผชิญอย่างจริงจัง ตัวอย่างเช่น Yan Yongqi นักศึกษายุ 19 ปี ได้ให้สัมภาษณ์แก่ Bloomberg เกี่ยวกับการสูญเสีย “คู่รัก AI” ที่เคยคุยด้วยมากว่าปีหนึ่ง เธอบรรยายว่า “รู้สึกเหมือนชีวิตไม่มีความหมาย ทุกวันแค่ร้องไห้ที่บ้าน” ความเจ็บปวดนี้สะท้อนให้เห็นถึงระดับอารมณ์ที่ผู้คนพึ่งพา AI ในการเติมเต็มช่องว่างทางสังคม

นอกจากนี้ ยังมีกรณีในต่างประเทศเช่นผู้ใช้ในสหราชอาณาจักรที่ยอมรับว่าตกหลุมรักกับ ChatGPT เพื่อเป็น “เพื่อนสนทนา” แก้ไขปัญหาเรื่องสุขภาพจิต แม้ว่าจะตระหนักถึงความเสี่ยงแล้วก็ตาม การพัฒนาของ AI จึงไม่ใช่แค่เทคโนโลยีแต่ยังเกี่ยวพันกับโครงสร้างการให้บริการสาธารณสุขและระบบสนับสนุนทางอารมณ์

ผู้เชี่ยวชาญด้านจิตวิทยาอย่าง Amy Sutton แสดงความกังวลว่า “นี่คือความล้มเหลวของบริการมนุษย์ ไม่ใช่ประโยชน์ที่แท้จริงของเทคโนโลยี” เธอชี้ว่าการออกแบบแอปคู่รัก AI มีจุดมุ่งหมายเพื่อให้ผู้ใช้ติดตามและสมัครสมาชิกต่อเนื่อง มากกว่าที่จะเป็นการบำบัดหรือช่วยเหลือด้านสุขภาพจิต

Expert Perspective

นักวิชาการหลายคนระบุว่า การห้าม AI สร้างความสัมพันธ์อาจเป็น “การแทรกแซงที่จำเป็น” เพื่อแก้ไขปัญหาอัตราการเกิดต่ำของจีน อย่างไรก็ตาม ความสมดุลระหว่างเสรีภาพทางเทคโนโลยีและนโยบายสาธารณะยังคงต้องตรวจสอบอย่างต่อเนื่อง

ในมุมมองเชิงเศรษฐกิจ การลดการพึ่งพา AI เพื่อความบันเทิงอาจส่งผลให้ค่าใช้จ่ายด้านบริการสุขภาพจิตเพิ่มขึ้น เนื่องจากผู้คนหันไปหาแหล่งช่วยเหลือแบบดั้งเดิมที่อาจมีค่าบริการสูงและเข้าถึงยากในบางพื้นที่

สุดท้าย การกำกับดูแล AI ในระดับประเทศเช่นจีนเป็นตัวอย่างสำคัญของวิธีการที่รัฐสามารถใช้กฎหมายเพื่อควบคุมเทคโนโลยีใหม่ ๆ อย่างไรก็ตาม ความท้าทายต่อไปคือการทำให้แนวทางดังกล่าวไม่ขัดต่อสิทธิส่วนบุคคลและยังคงส่งเสริมการพัฒนานวัตกรรมอย่างยั่งยืน

Summary

จีนได้ออกกฎห้ามแอป AI ที่สร้างความสัมพันธ์เสมือนเพื่อกระตุ้นให้ผู้คนหันไปสู่ความสัมพันธ์ในชีวิตจริง ซึ่งสะท้อนถึงความกังวลต่ออัตราการเกิดที่ตกต่ำและผลกระทบด้านสุขภาพจิตของผู้ใช้ การตอบสนองของบริษัทเทคโนโลยีใหญ่ทำให้บริการหลายอย่างหยุดชะงัก และนักวิจารณ์เชื่อว่ากฎระเบียบนี้เป็นการแทรกแซงที่จำเป็นแต่ต้องมีการปรับสมดุลกับเสรีภาพและนวัตกรรมต่อไป.