ฝรั่งเศสและเยอรมนียุติโครงการเจ็ตฟูดเจนเนอเรชันร่วม FCAS …

ฝรั่งเศสและเยอรมนีได้ตัดสินใจวางโครงการพัฒนาต้นแบบเครื่องบินรบยุคต่อไปแบบร่วมกัน Future Combat Air System (FCAS) หรือ SCAF ไว้ ทั้งสองฝ่ายเห็นว่าไม่สามารถหาข้อตกลงเรื่องการแบ่งงานและสิทธิ์ในนวัตกรรมได้ โครงการนี้ถูกมองว่าเป็นตัวเลือกสำคัญของยุโรปจนกระทั่งตอนนี้ทำให้โครงการ Tempest** ของสหราชอาณาจักร‑อิตาลี‑ญี่ปุ่นกลายเป็นผู้มุ่งหน้าเป็นหลัก

Overview

โครงการ FCAS ถูกริเริ่มตั้งแต่ปี 2017 ภายใต้ความร่วมมือของบริษัทอากาศยานชั้นนำอย่าง Dassault ของฝรั่งเศสและกลุ่ม Airbus ของยุโรป รวมถึงประเทศสเปนและเบลเยียมที่เป็นผู้สนับสนุน แผนเดิมตั้งเป้าหมายให้มีการบินสาธิตของโครงสร้างเทคโนโลยี (technology‑demonstrator) ภายในปี 2026‑2027 และให้เครื่องบินเข้าสู่การปฏิบัติการจริงโดยประมาณปี 2040

อย่างไรก็ตาม ตามรายงานของสำนักพิมพ์ Der Spiegel และ Le Monde นายกรัฐมนตรีเยอรมนี Olaf Merz กับประธานาธิบดีฝรั่งเศส Emmanuel Macron ประกาศว่าทั้งสองประเทศเห็นว่าบริษัทต่าง ๆ ไม่สามารถรวมพลังกันสร้างเครื่องบินรบร่วมได้ แม้ว่าจะมีส่วนอื่นของโครงการที่ยังคงดำเนินต่อไป

Historical Timeline

• 2017 – เริ่มต้นโครงการร่วมระหว่างฝรั่งเศสและเยอรมนี พร้อมกำหนดกรอบงานและเป้าหมายระยะยาว
• 2022‑2023 – เริ่มเจาะจงความต้องการของแต่ละประเทศ: ฝรั่งเศสต้องการเครื่องบินที่สามารถทำงานจากเรือบรรทุกเครื่องบินได้เพื่อทดแทน Rafale
• 2025 – การเจรจาเรื่องการแบ่งงานและสิทธิ์ในสิทธิบัตรเริ่มชะงักลง เนื่องจาก Airbus และ Dassault ไม่สามารถตกลงกันได้
• 2026 – ประกาศยุติการพัฒนาเครื่องบินรบร่วมตามที่ Der Spiegel รายงาน

การเปลี่ยนแปลงในช่วงเวลานี้ทำให้โครงการต้องหันมาพิจารณาแยกส่วนต่อไป เช่น ระบบโดรนและ “combat cloud” ซึ่งเป็นส่วนสำคัญของแนวคิด FCAS

Disagreements & Technical Issues

ความขัดแย้งหลักสองประการคือการแบ่งงานและข้อกำหนดทางเทคนิค ฝรั่งเศสต้องการเครื่องบินที่สามารถบินจากเรือบรรทุกเครื่องบินได้ ซึ่งเป็นความต้องการเฉพาะของกองทัพเรือฝรั่งเศส ในขณะที่เยอรมนีเริ่มตั้งคำถามว่าต้องการเครื่องบินที่มีนักบินอยู่หรือไม่ เนื่องจากเทคโนโลยีโดรนกำลังพัฒนาอย่างรวดเร็ว

นอกจากนี้ ปัญหาเรื่องสิทธิบัตรและการแบ่งปันเทคโนโลยีใหม่ทำให้บริษัท Dassault และ Airbus ไม่สามารถหาข้อตกลงที่เป็นที่พอใจของทั้งสองฝ่ายได้ การขาดความเห็นตรงกันในเรื่องนี้ทำให้โครงการเสี่ยงต่อการล่าช้าหรือยกเลิกทั้งหมดตามที่ Le Monde ระบุ

Remaining Elements of FCAS

แม้ว่าการพัฒนาเครื่องบินรบร่วมจะถูกยุติ แต่ส่วนอื่นของ FCAS ยังคงดำเนินต่อไป ได้แก่

• ระบบโดรนที่ทำหน้าที่สนับสนุนเครื่องบินรบ (loyal‑wingman)
• ระบบ “combat cloud” ที่เชื่อมโยงเครื่องบิน, โดรน และอุปกรณ์อื่น ๆ ให้ทำงานเป็นเครือข่ายเดียวกัน

ระบบเหล่านี้ถูกอธิบายว่าเป็น “ระบบประสาท” ที่จะทำให้ยานบินต่าง ๆ สามารถสื่อสารและประสานงานกันแบบเรียลไทม์ อย่างไรก็ตาม การพัฒนาเหล่านี้ต้องอาศัยการร่วมมือจากหลายประเทศ ซึ่งยังคงเป็นประเด็นที่ไม่แน่นอนสำหรับสเปนและเบลเยียม

Alternative Programs

ในขณะเดียวกัน โครงการต่อสู้ยุคต่อไปของยุโรปที่ยังคงเดินหน้าอยู่คือ Global Combat Air Program (GCAP) ซึ่งเป็นความร่วมมือระหว่างสหราชอาณาจักร, อิตาลี และญี่ปุ่น โดยมีชื่อโครงการของสหราชอาณาจักรว่า Tempest**

GCAP มีเป้าหมายแทนที่ Eurofighter Typhoon ของกองทัพอากาศอังกฤษและอิตาลี รวมถึง Mitsubishi F‑2 ของญี่ปุ่น แม้ว่าจะเผชิญกับการล่าช้าในการสรุปสัญญาระยะยาวของสหราชอาณาจักร เนื่องจากรัฐบาล Starmer ยังไม่ได้เผยแผนการลงทุนด้านกลาโหมอย่างเป็นทางการ ทำให้วันที่กำหนดให้เครื่องต้นแบบบินในปี 2027 ดูจะเป็นไปได้ยาก

นอกจากนี้ สหรัฐอเมริกาได้พัฒนาเครื่องบินรุ่นที่หกภายใต้โครงการ Next‑Generation Air Dominance (NGAD) โดย Boeing รับผิดชอบผลิตรุ่น F‑47 ซึ่งอาจเข้าสู่การปฏิบัติการในช่วงต้นทศวรรษ 2030 แม้ว่าจะมีการเตือนจากอดีตประธานาธิบดี Trump** เกี่ยวกับการจำกัดคุณลักษณะของเครื่องบินที่ส่งออก ทำให้ยุโรปอาจยังคงพิจารณาเครื่องบินภายในภูมิภาคเป็นหลัก

Impact

การยุติ FCAS ทำให้ยุโรปสูญเสียโครงการเครื่องบินรบระดับสูงที่อาจเป็นมาตรฐานร่วมในอนาคต ส่งผลให้ประเทศสมาชิกต้องพิจารณาทางเลือกใหม่ ทั้งในด้านการพัฒนาภายในประเทศหรือการร่วมมือกับพันธมิตรภายนอก การแยกตัวของฝรั่งเศสอาจนำไปสู่การพัฒนาเครื่องบินรุ่นใหม่ที่ตอบสนองความต้องการของกองทัพเรือโดยเฉพาะ

ในระดับยุทธศาสตร์ การมุ่งเน้นไปที่ Tempest และ NGAD แสดงให้เห็นว่าการแข่งขันด้านอากาศเหนือ 2030 จะถูกกำหนดโดยความเร็วในการบูรณาการเทคโนโลยีโดรนและระบบเครือข่าย (combat cloud) มากกว่าการพัฒนาเครื่องบินคนขับแบบเดิม ๆ การตัดสินใจของฝรั่งเศสและเยอรมนีอาจเร่งให้เกิดการกระจายตลาดและเพิ่มความซับซ้อนในการจัดหาอาวุธอากาศยานสำหรับกองทัพยุโรปในอนาคต

Summary

ฝรั่งเศสและเยอรมนีได้ยุติโครงการ FCAS เนื่องจากความขัดแย้งเรื่องการแบ่งงานและข้อกำหนดทางเทคนิค ทำให้โครงการ Tempest ของ GCAP กลายเป็นผู้มุ่งหน้าเป็นหลัก ส่วนส่วนอื่นของ FCAS อย่างโดรนและระบบ “combat cloud” ยังคงดำเนินต่อไป แม้ความไม่แน่นอนของโครงการจะส่งผลต่อทิศทางการพัฒนาต้นแบบเครื่องบินรบยุโรปในทศวรรษหน้า.