ภารกิจสุดท้ายของ Space Shuttle Atlantis กลับสู่โลกหลัง 15 ปี

การกลับของ Space Shuttle Atlantis ไปยังพื้นดินเมื่อ 15 ปี ที่แล้วเป็นจุดสิ้นสุดอย่างเป็นทางการของโครงการ Space Shuttle ของ NASA โดยภารกิจ STS‑135 ซึ่งลงจอดที่สนามบินด่านลง (SLF) ของศูนย์อวกาศเคนเนดีในวันที่ 21 กรกฎาคม 2011 ทำให้สหรัฐอเมริกาเข้าสู่ช่วงเวลาที่ไม่มียานอวกาศพาหนะมนุษย์จากดินแดนของตนเองอีกเป็นเวลานาน

Overview

ภารกิจ STS‑135 เป็นภารกิจสุดท้ายที่ถูกกำหนดโดย NASA เพื่อให้โครงการ Space Shuttle สิ้นสุดลง หลังจากการเดินทางเริ่มต้นเมื่อ 8 กรกฎาคม 2011 ยาน Atlantis ได้ทำการหมุนรอบโลกหลายครั้งก่อนกลับมาสู่บรรยากาศและลงจอดอย่างปลอดภัย การสิ้นสุดนี้สื่อถึงการปิดฉากของยุคอวกาศที่พึ่งพายานชัตเทิลเป็นหลักในการส่งมนุษย์ขึ้นไปยังสถานีอวกาศนานาชาติ (ISS)

ตามรายงานของ NASA ภารกิจนี้เคยถูกกำหนดไว้เป็น Launch On Need (LON) สำหรับภารกิจก่อนหน้า (STS‑134) แต่ในที่สุดได้เปลี่ยนเป็นภารกิจสุดท้ายโดยไม่มีการเตรียมยานสำรองไว้รอคอย การที่ไม่มี LON สำรองหมายความว่าหาก Atlantis ไม่สามารถกลับสู่พื้นดินได้ นักบินจะต้องใช้แคปซูล Soyuz** ของรัสเซียเพื่อเดินทางลงจาก ISS

Launch On Need Concept

แนวคิด Launch On Need เกิดขึ้นหลังเหตุการณ์ Columbia ปี 2003 เพื่อให้ยานชัตเทิลที่เสียหายสามารถถูกส่งออกไปเพื่อช่วยเหลือทีมบินได้อย่างรวดเร็ว ยานสำรองจะได้รับหมายเลขภารกิจแยกต่างหากในรูปแบบ STS‑3xx ตัวอย่างเช่น

• การช่วยเหลือสำหรับ STS‑116 คือ STS‑317
• การช่วยเหลือสำหรับ STS‑117 คือ STS‑318

ข้อยกเว้นบางกรณี เช่น ภารกิจซ่อมแซมกล้องโทรทรรศน์ฮับเบิล (STS‑125) ที่มีภารกิจสำรอง STS‑400 พร้อมเตรียมการอยู่ หากเกิดเหตุไม่คาดคิด แนวทางนี้เคยเป็นมาตรการความปลอดภัยที่สำคัญของโครงการ

Crew & Legacy

ทีมบินของ STS‑135 มีสี่คน ซึ่งเป็นจำนวนที่ไม่เห็นตั้งแต่ภารกิจ STS‑6 ของเชนเจอร์ในปี 1983 ทีมผู้ควบคุมภารกิจคือ Christopher Ferguson ผู้ต่อมาร่วมงานกับโครงการ Commercial Crew ของ Boeing และเคยถูกกำหนดให้เป็นนักบินของ Starliner แม้จะไม่ได้ขึ้นบินจริง

• Douglas Hurley – นักบินที่ต่อมาได้ทำการทดสอบแรกของ Crew Dragon ของ SpaceX ในปี 2020
• Sandra Magnus – ผู้เชี่ยวชาญด้านภารกิจ (mission specialist)
• Rex Walheim – ผู้เชี่ยวชาญด้านภารกิจอีกคนหนึ่ง

การกลับมาของ Atlantis เป็นครั้งสุดท้ายที่มีจำนวนลูกเรือเพียงสี่คน ซึ่งทำให้ภารกิจนี้โดดเด่นในประวัติศาสตร์ของยานอวกาศมนุษย์ของสหรัฐ

Post‑Shuttle Landscape

หลังจากการเก็บตัวของโครงการ Space Shuttle สหรัฐต้องพึ่งพา Soyuz ของรัสเซียเป็นช่องทางหลักในการส่งนักบินขึ้นและลงจาก ISS ระยะเวลาที่คาดว่าจะกลับมามียานอวกาศสหรัฐเองนั้นนานกว่าที่หลายฝ่ายคาดการณ์

NASA จึงให้สัญญากับบริษัทเอกชนสองแห่งคือ SpaceX และ Boeing เพื่อพัฒนาโครงการ Commercial Crew โดย SpaceX ประสบความสำเร็จในภารกิจของตนครั้งแรกเมื่อปี 2020 ส่วน Boeing ต้องเผชิญกับปัญหาต่าง ๆ ทำให้ภารกิจผู้โดยสารคนแรกของ Starliner เพียงแค่บินทดสอบโดยไม่มีลูกเรือในปี 2024 และกำหนดให้การส่งกลับของลูกเรือจะเกิดขึ้นผ่าน SpaceX ในปี 2025

แม้ว่า Crew Dragon จะถูกออกแบบให้ใช้งานได้หลายรอบ (ประมาณ 15 ครั้งต่อยาน) แต่จำนวนยานที่ผลิตไม่มีการวางแผนเพิ่มเติม ทำให้ในระยะยาวอาจต้องพึ่งพาโครงการใหม่อย่าง Starship ของ SpaceX

Future of the Shuttles

สถานะของยานชัตเทิลที่หยุดทำงานแล้วยังคงเป็นหัวข้อถกเถียง ภาพลักษณ์ของ Atlantis ถูกจัดแสดงในศูนย์อวกาศเคนเนดีโดยตั้งอยู่ในท่าทางเหมือนกำลังโคจร ส่วน Endeavour ถูกจัดแสดงที่ California Science Center ร่วมกับถังเชื้อเพลิงภายนอกและหัวจรวดของ Solid Rocket Boosters

แต่สำหรับ Discovery ยังไม่มีการตัดสินใจชัดเจน นักกฎหมายบางกลุ่มต้องการย้ายยานจากศูนย์ Smithsonian ที่เวอร์จิเนียไปยังฮิวสตัน ส่วนคนอื่น ๆ เองอาจมองว่าแทนที่ด้วยแคปซูล Orion ที่กำลังพัฒนาอยู่แล้ว

Impact

การสิ้นสุดของโครงการ Space Shuttle ทำให้สหรัฐต้องเผชิญกับความเสี่ยงด้านการเข้าถึงอวกาศโดยต้องอาศัยผู้ให้บริการต่างชาติและบริษัทเอกชน การพึ่งพาผู้ให้บริการเพียงสองราย (SpaceX และ Boeing) ก็ทำให้เกิดข้อกังวลเรื่องความต่อเนื่องของภารกิจในระยะยาว อีกทั้งยังส่งผลกระทบต่อการวางแผนของโครงการสำรวจอวกาศในอนาคตที่ต้องการระบบขับเคลื่อนและยานพาหนะใหม่อย่าง Starship

Summary

วันนี้เป็นวันครบรอบ 15 ปี ที่ Space Shuttle Atlantis กลับมาสู่พื้นดินครั้งสุดท้าย ปิดฉากยุคชัตเทิลของ NASA และทำให้สหรัฐอเมริกาต้องหาทางออกใหม่ในการส่งมนุษย์เข้าสู่อวกาศ ทั้งผ่านผู้ให้บริการจากรัสเซียและภาคเอกชน การเปลี่ยนแปลงนี้ยังคงกำหนดทิศทางของโครงการสำรวจอวกาศต่อไปในอนาคต.