Windows เลือกคอร์ CPU ผิดทำให้เกมเสีย FPS 1 % low

การสังเกตว่าระบบปฏิบัติการ Windows มักเลือกใช้คอร์ของ CPU ที่ไม่เหมาะสมสำหรับเกม ทำให้ประสิทธิภาพโดยรวมและ 1 % low ของ FPS ลดลง แม้ว่าโปรเซสเซอร์รุ่นใหม่อย่าง Intel Alder Lake หรือ AMD Ryzen 7000 ซีรีส์จะสามารถบ่งชี้คอร์ที่มีศักยภาพสูงสุดได้ก็ตาม

Overview

CPU รุ่นล่าสุดหลายตัวใช้สถาปัตยกรรม Hybrid ที่รวมคอร์ประสิทธิภาพสูง (P‑core) กับคอร์ประหยัดพลังงาน (E‑core) ไว้ด้วยกัน ระบบปฏิบัติการจึงต้องทำหน้าที่เลือกคอร์ให้เหมาะสมกับภาระงานที่รันอยู่ โดยผู้ผลิตชิปได้ออกสัญญาณ CPPC หรือ Thread Director เพื่อบอก Windows ว่าคอร์ใดควรได้รับมอบหมายงานประสิทธิภาพสูงสุด อย่างไรก็ตาม การทดสอบหลายเกมแสดงให้เห็นว่า Windows บางครั้งยังคงกระจายเธรดไปยัง E‑core แม้ว่าเกมนั้นต้องการกำลังคำนวณเต็มที่ก็ตาม

How Windows Schedules Cores

Windows Scheduler ทำงานบนพื้นฐานของ priority และ affinity mask ที่ระบบปฏิบัติการสร้างขึ้นจากข้อมูลที่ได้รับจาก CPU – เช่นความเร็วสากล (frequency), ความพร้อมใช้งานพลังงาน, และค่าสัญญาณ CPPC. ใน Windows 10 รุ่น 2004 ขึ้นไปมีการเปิดใช้ core parking เพื่อลดการใช้พลังงานของคอร์ที่ไม่ได้ทำงาน อย่างไรก็ตาม การตั้งค่าเหล่านี้อาจทำให้ Scheduler ให้ความสำคัญกับการประหยัดไฟฟ้ากว่าการเพิ่ม FPS สูงสุด

ใน Windows 11 มีการผสาน Thread Director ของ Intel และ Dynamic Boost ของ AMD เข้าเป็นส่วนหนึ่งของโครงสร้าง Scheduler ทำให้ระบบสามารถรับข้อมูลแบบเรียลไทม์จาก CPU เพื่อปรับเปลี่ยนคอร์ที่ใช้งานได้เร็วขึ้น อย่างไรก็ตาม การอัปเดตเหล่านี้ยังไม่ครอบคลุมทุกเวอร์ชันของเกมและแอปพลิเคชัน ซึ่งทำให้บางเกมยังคงประสบปัญหา “core mis‑allocation”

Evidence from Benchmarks

การทดสอบโดยผู้ใช้หลายรายบนฟอรั่มเทคนิคพบว่าการเล่น Cyberpunk 2077, Assassin’s Creed Valhalla และ Red Dead Redemption 2 บนระบบที่ใช้ Intel 12th‑Gen Alder Lake กับ Windows 11 พบว่า FPS เฉลี่ยลดลงประมาณ 3–5 % เมื่อ Scheduler กระจายเธรดไปยัง E‑core แทน P‑core โดยเฉพาะในช่วง 1 % low ซึ่งเป็นตัวชี้วัดความเสถียรของเฟรม

อีกกรณีหนึ่งคือการเปรียบเทียบระหว่าง Windows 10 และ Windows 11 บน AMD Ryzen 7 7700X พบว่า Windows 11 สามารถรักษา 1 % low ได้ดีกว่า 2–3 fps เนื่องจากระบบใช้ข้อมูล Boost ของ CPU อย่างเต็มที่ แต่ผลลัพธ์ยังคงแปรผันตามเกมที่ทำงานด้วยหลายเธรดและการจัดสรรทรัพยากรของตัวเกมเอง

Workarounds

แม้จะไม่มีวิธีแก้ไขที่สมบูรณ์แบบบนระดับ OS ผู้ใช้สามารถลองเทคนิคต่อไปนี้เพื่อบังคับให้เกมใช้งานคอร์ประสิทธิภาพสูงได้:

• ตั้งค่า affinity ของกระบวนการเกมโดยตรงผ่าน Task Manager หรือเครื่องมือเช่น Process Lasso เพื่อกำหนดให้รันเฉพาะบน P‑core
• เปิดใช้งาน “High performance” power plan ใน Settings Power & sleep Additional power settings เพื่อลดการใช้ core parking และเพิ่มความถี่ของคอร์ทั้งหมด
• อัปเดต BIOS/UEFI ให้เป็นเวอร์ชันล่าสุดเพื่อให้ CPU ส่งข้อมูล CPPC อย่างถูกต้องต่อ Windows Scheduler
• **ปรับค่า “Maximum processor state” ใน Power Options เป็น 100 % เพื่อป้องกันการลดความเร็วของ P‑core ระหว่างเกม

Implications for Gamers

สำหรับผู้เล่นที่มุ่งเน้นประสิทธิภาพสูงสุดโดยเฉพาะในระดับ eSports หรือการบันทึกวิดีโอเกม การเข้าใจว่าระบบอาจ “เลือกคอร์ผิด” เป็นเรื่องสำคัญ เพราะความแตกต่างเพียงไม่กี่ FPS ที่ 1 % low สามารถส่งผลต่อประสบการณ์การแข่งขันและคุณภาพของสตรีมได้ นอกจากนี้ ผู้ผลิตฮาร์ดแวร์และซอฟต์แวร์จะต้องทำงานร่วมกันให้ Scheduler ของ Windows ใช้ข้อมูลจาก CPU อย่างเต็มที่ ซึ่งอาจจำเป็นต้องมีการปรับปรุงในอัปเดตต่อไปของระบบปฏิบัติการ

Future Outlook

Microsoft ได้ประกาศว่าจะพัฒนา Scheduler enhancements สำหรับ Windows 12 ที่คาดว่าจะรวมการประมวลผลสัญญาณจาก CPPC อย่างแม่นยำขึ้น รวมถึงการสนับสนุน Dynamic Thread Allocation ที่สามารถปรับเปลี่ยน affinity ของเธรดแบบเรียลไทม์ตามโหลดของเกมได้ การอัปเดตเหล่านี้คาดว่าจะลดช่องว่างระหว่างความสามารถของ CPU hybrid กับประสิทธิภาพจริงในเกมได้อย่างมีนัยสำคัญ

Summary

Windows ยังไม่สามารถใช้ข้อมูลจาก CPU hybrid อย่างเต็มที่เสมอไป ทำให้เกมบางเกมอาจรันบนคอร์ที่ไม่ได้ออกแบบเพื่อประสิทธิภาพสูงสุด การปรับค่า affinity, power plan หรืออัปเดต BIOS/OS เป็นวิธีชั่วคราวที่ช่วยลดผลกระทบได้ ขณะเดียวกันการพัฒนาต่อเนื่องของ Scheduler จะเป็นกุญแจสำคัญในการยกระดับประสบการณ์เกมบนแพลตฟอร์ม Windows ในอนาคต.