รัสเซียเปลี่ยนเป้าหมายอิทธิพลไซเบอร์สู่สหรัฐและยุโรปหลังสี่ปียูเครน

การทำลายอิทธิพลของรัสเซียที่เคยมุ่งเน้นที่ยูเครนได้เปลี่ยนทิศทางไปยังสหรัฐอเมริกาและยุโรปแล้ว หลังจากที่การรุกรานของกรุงมอสโกต่อยูเครนครบสี่ปี รายงานของ Google Threat Intelligence ระบุว่ากลุ่มปฏิบัติการลับไซเบอร์ของรัสเซียกำลังมุ่งหมายทำลายเสถียรภาพทางการเมืองและความเป็นเอกภาพของประเทศเหล่านี้

Overview

ตามข้อมูลจาก Google Threat Intelligence การเปลี่ยนแปลงนี้ถือเป็นสัญญาณสำคัญที่บ่งบอกถึงการขยายขอบเขตของกิจกรรมอิทธิพลที่สนับสนุนรัสเซียออกนอกยูเครน รายงานของนักล่าข้อมูล James Sadowski และ Alden Wahlstrom ชี้ว่า การโฟกัสใหม่อาจทำให้การโจมตีต่อ EU, NATO และเป้าหมายสำคัญอื่น ๆ เพิ่มความเข้มข้นมากขึ้น การปรับเปลี่ยนเชิงยุทธศาสตร์นี้สอดคล้องกับความพยายามของมอสโกที่จะฟื้นฟูภาพลักษณ์ระหว่างประเทศหลังจากโดนคว่ำบาตรอย่างต่อเนื่อง

การต่อสู้ในยูเครนทำให้ปฏิบัติการอิทธิพลของรัสเซียได้รับการปรับปรุงและทดลองเทคนิคใหม่หลายอย่าง รวมถึงการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI) เพื่อวางแผน การสำรวจข้อมูลเบื้องต้น และการสร้างเนื้อหา การใช้ AI ในขั้นตอนต่าง ๆ นี้ถูกมองว่าเป็น “แนวโน้มก้าวหน้า” ของการปฏิบัติการอิทธิพลแบบสนับสนุนรัสเซีย

Shift in Target Focus

ก่อนหน้านี้ กลุ่มปฏิบัติการอิทธิพลของรัสเซียส่วนใหญ่มุ่งเป้าไปที่ยูเครนเป็นหลัก ทั้งด้านข้อมูลปลอมและการโจมตีไซเบอร์ อย่างไรก็ตาม หลังจากที่สงครามดำเนินต่อเนื่องเป็นเวลาหลายปี ความสนใจได้ถูกย้ายไปยังสหรัฐอเมริกาและยุโรปอย่างชัดเจน

Google ระบุว่าการเปลี่ยนแปลงนี้ไม่ได้เป็นเพียงการขยายเป้าหมายเท่านั้น แต่ยังเป็นการปรับโฟกัสของวิธีการทำงานที่หลากหลาย ตั้งแต่เว็บไซต์ข่าวปลอมที่เผยแพร่ความคิดเห็นทางการเมืองที่บิดเบือน ไปจนถึงการใช้ซอฟต์แวร์ทำลายข้อมูล (data‑wiping malware) เพื่อสร้างความวุ่นวาย

การมุ่งเน้นที่ EU และ NATO มีเป้าหมายเพื่อทำลายความเชื่อมั่นในสถาบันระหว่างประเทศและกระตุ้นความขัดแย้งภายในบล็อกอิทธิพลของตะวันตก การใช้ช่องทางหลายรูปแบบทำให้การตรวจจับและสกัดกั้นยากขึ้น

Objectives of Russian Influence Operations

ตามที่ James Sadowski และ Alden Wahlstrom ระบุ ปฏิบัติการอิทธิพลของรัสเซียมุ่งเน้นที่เป้าหมายสำคัญห้าประการซึ่งสอดคล้องกับวัตถุประสงค์ทางการทหารและการเมืองของกรุงมอสโก

• ทำลายประชาธิปไตย ของประเทศตะวันตกโดยการกระจายข้อมูลที่บิดเบือน
• แบ่งแยกพันธมิตรตะวันตก เช่น EU และ NATO ผ่านการสร้างความขัดแย้งภายใน
• ส่งเสริมภาพลักษณ์ของรัสเซีย และผลประโยชน์ภูมิภาคของประเทศนั้น
• รักษาเสถียรภาพภายในประเทศ ของรัสเซียโดยการควบคุมข้อมูลที่ไหลเข้าออก
• กดดันการคัดค้านทางการเมือง ภายในรัสเซียเอง

เป้าหมายเหล่านี้มักดำเนินผ่านการเผยแพร่ข่าวปลอม เว็บไซต์คอมเมนท์เทียม และการสื่อสารโดยตรงที่สนับสนุนแนวคิดที่เป็นมิตรกับมอสโก

Role of AI in Russian Campaigns

การใช้ปัญญาประดิษฐ์ในปฏิบัติการของรัสเซียเพิ่มประสิทธิภาพและลดความเสี่ยงของการเปิดเผยข้อมูลส่วนตัว รายงานของ Google ระบุว่ากลุ่มแฮกเกอร์ที่เชื่อมโยงกับรัสเซียเริ่มนำเครื่องมือ AI มาช่วยในทุกขั้นตอนของการทำงานตั้งแต่การสร้างมัลแวร์จนถึงการวางโครงสร้างพื้นฐานของการโจมตี

ในเดือนที่ผ่านมา นักวิจัยของ WithSecure รายงานว่ากลุ่มแฮกเกอร์ “GreyVibe” ใช้เครื่องมือ AI ดังต่อไปนี้ในการปฏิบัติการของตน

• ChatGPT ของ OpenAI
• Gemini ของ Google
• Ideogram AI

การใช้ AI ทำให้การสร้างล่อ (lure) เพื่อหลอกผู้ใช้และการพัฒนาโค้ดอันตรายเป็นไปอย่างรวดเร็วและมีความแม่นยำมากขึ้น นอกจากนี้ AI ยังช่วยในการวิเคราะห์ข้อมูลและกำหนดเป้าหมายที่เหมาะสมสำหรับการทำลายข้อมูล

Cyber Tactics and Attribution Challenges

การผสมผสานระหว่างการทำงานของสื่อปลอมและการโจมตีไซเบอร์ทำให้เส้นแบ่งระหว่างกิจกรรมสาธารณะและการปฏิบัติการลับยากต่อการระบุ ตัวอย่างเช่น การโจมตีด้วยมัลแวร์ทำลายข้อมูลมักเกิดพร้อมกับการเผยแพร่บทความปลอมที่มีเนื้อหาเชิงอำนาจเพื่อเพิ่มความสับสน

Google ระบุว่าช่องทางอิทธิพลของรัสเซียครอบคลุมตั้งแต่การโฆษณาอย่างเป็นทางการของรัฐบาล การปฏิบัติการสืบราชการลับ ไปจนถึงกลุ่มแฮกติวตี้และตัวแทนของรัสเซียที่ทำงานเป็นพร็อกซี การที่หลายช่องทางทำงานร่วมกันทำให้การสืบค้นแหล่งที่มาของการโจมตียากขึ้นและให้กรุงมอสโกมี “plausible deniability” ต่อกิจกรรมไซเบอร์ที่เกิดขึ้น

การทำลายข้อมูล, การแฮก‑และ‑รั่ว (hack‑and‑leak) และการสอดแนมไซเบอร์เป็นส่วนหนึ่งของระบบอิทธิพลที่เชื่อมโยงกันอย่างแน่นหนา การที่กลุ่มเหล่านี้ใช้ AI ทำให้ขั้นตอนการเตรียมการและการดำเนินการเป็นอัตโนมัติมากขึ้น ส่งผลให้การตอบโต้ของประเทศเป้าหมายต้องอาศัยการวิเคราะห์เชิงลึกและเครื่องมือป้องกันที่ทันสมัย

Implications for US and Europe

การเปลี่ยนแปลงโฟกัสของรัสเซียหมายถึงความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้นสำหรับสหรัฐอเมริกาและยุโรปในหลายด้าน ประเทศเหล่านี้อาจต้องเผชิญกับการบิดเบือนข้อมูลที่มุ่งทำลายความเชื่อมั่นต่อสถาบันประชาธิปไตยและการทำลายความร่วมมือระหว่างพันธมิตร

ตามที่ Google Threat Intelligence ชี้ การเพิ่มขึ้นของการใช้ AI ในการสร้างและกระจายเนื้อหาเทียมทำให้การตรวจจับและกำจัดข่าวปลอมเป็นเรื่องที่ซับซ้อนมากขึ้น ผู้ปฏิบัติงานด้านความปลอดภัยจำเป็นต้องพัฒนาวิธีการวิเคราะห์เชิงพฤติกรรมและใช้เทคโนโลยี AI ในการตรวจจับอีกรอบหนึ่ง

ในระดับยุทธศาสตร์ การที่รัสเซียพยายามฟื้นฟูภาพลักษณ์ระหว่างประเทศหลังจากการโดนคว่ำบาตรอาจนำไปสู่การเพิ่มความพยายามในการแทรกแซงทางไซเบอร์ต่อโครงสร้างพื้นฐานสำคัญของ EU และ NATO การเตรียมพร้อมด้านความมั่นคงไซเบอร์จึงกลายเป็นประเด็นเร่งด่วนสำหรับผู้กำหนดนโยบายและหน่วยงานบังคับใช้กฎหมาย

Summary

รัสเซียได้เปลี่ยนเป้าหมายของการปฏิบัติการอิทธิพลจากยูเครนไปยังสหรัฐอเมริกาและยุโรปโดยใช้เทคนิคไซเบอร์และ AI เพื่อบ่อนทำลายเสถียรภาพทางการเมืองและความเป็นเอกภาพของตะวันตก การเปลี่ยนแปลงนี้เพิ่มความท้าทายในการป้องกันและตรวจจับการโจมตีของรัสเซียในระดับโลก.