ยูเครนใช้บอลลูนสตอทอสเฟียรเป็นฐานปล่อยจรวด DART เพิ่มระยะโจมตีถึง 300 กม.

Ukraine has launched more than a thousand inexpensive stratospheric balloons over Russian territory, using them as decoys, communication relays and even launch platforms for missiles. The most notable development is the DART missile, which can be released from a balloon at 12‑18 km altitude and reach targets up to 300 km away while evading Russian electronic jamming. นักวิเคราะห์เชื่อว่าการใช้เทคโนโลยีแบบนี้อาจเปลี่ยนโฉมหน้าของการทำสงครามในยุโรปตะวันออกได้อย่างมีนัยสำคัญ

Overview

การปรับใช้บอลลูนระดับสูงเป็นส่วนหนึ่งของกลยุทธ์ทางทหารของยูเครนเริ่มต้นจากแนวคิดของ Project Loon ของ Google ที่เคยพยายามทำให้บอลลูนเป็นหอศิลป์เซลล์มือถือในชั้นบรรยากาศ แต่โครงการนั้นถูกตัดสินใจหยุดไปเมื่อไม่สามารถสร้างแบบจำลองธุรกิจที่คุ้มค่าได้ อย่างไรก็ตามยูเครนพบวิธีทำกำไรจากแนวคิดเดียวกันโดยเปลี่ยนบอลลูนให้กลายเป็นแพลตฟอร์มอาวุธราคาถูกและยากต่อการขัดจังหวะ

ตามรายงานของ TechRadar, ยูเครนได้ปล่อย กว่า 1,000 ลูกบอลลูน ไปยังพื้นที่รัสเซียโดยทำหน้าที่หลายรูปแบบ ได้แก่ การหลอกลวงศัตรู (decoys), ระบบส่งสัญญาณต่อเนื่อง (relays) และแม้กระทั่งฐานการยิงจรวดและโดรน Hornet ที่เพิ่มระยะโจมตีเป็นประมาณ 300 km นอกจากนี้ยังมีความพยายามใช้บอลลูนเพื่อก่อให้เกิด “แหล่งอาวุธที่ไม่สามารถถูกทำลายได้ง่าย” ซึ่งส่งผลกระทบต่อค่าใช้จ่ายของระบบป้องกันรัสเซียอย่างชัดเจน

Balloon Deployment Strategy

ยูเครนเลือกใช้ บอลลูนต้นทุนต่ำ ที่มีราคาประมาณ 200 ดอลลาร์สหรัฐต่อลูก เพื่อให้สามารถผลิตและปล่อยออกได้ในจำนวนมาก การทำเช่นนี้ทำให้ศัตรูต้องตัดสินใจว่าจะใช้ระบบต่อต้านอากาศยานขั้นสูงอย่าง S‑300 หรือ S‑400 เพื่อตอบโต้ ซึ่งค่าใช้จ่ายต่อการยิงหนึ่งครั้งหลายล้านดอลลาร์ ทำให้ต้นทุนโดยรวมของรัสเซียเพิ่มขึ้นอย่างมาก

นอกจากนี้ ลมจากทิศตะวันตกไปตะวันออกที่ครอบคลุมแนวรบทำให้บอลลูนของยูเครนสามารถลอยเข้าไปในอากาศยานของรัสเซียได้ง่าย ในขณะที่บอลลูนของรัสเซียต้องต่อสู้กับกระแสน้ำและหลายครั้งก็กลับมาลอยเข้าสู่เขตของตนเอง ทำให้ศัตรูมี “เกือบจะผูกขาด” เทคนิคนี้ตามที่ผู้เชี่ยวชาญด้านการทหารระบุว่าเป็นข้อได้เปรียบเชิงภูมิศาสตร์ที่สำคัญ

DART Missile System

ระบบ DART (Direct Airborne Rapid Target) พัฒนาโดยบริษัท Center of Innovative Technologies Program (CITP) ของยูเครน เป็นจรวดขนาดกลางที่ถูกปล่อยจากบอลลูนในชั้นบรรยากาศต่ำ (12‑18 km) ก่อนเข้าสู่ระยะสุดท้าย 6 กม. ระบบจะปิดการนำทางโดยใช้ดาวเทียมและพึ่งพาเครื่องยนต์เชื้อเพลิงแข็งเพื่อไปถึงเป้าหมาย ทำให้ จอมอิเล็กทรอนิกส์ของรัสเซียไม่สามารถขัดจังหวะหรือเบี่ยงเบนเส้นทางได้**

• ปล่อยจากบอลลูนที่ความสูง 12–18 km
• ระยะการทำงานสูงสุดประมาณ 300 km
• สลักหัวระเบิดน้ำหนัก ~10 kg พร้อมสารกราไฟท์เพื่อทำให้ระบบไฟฟ้าช็อต
• ค่าใช้จ่ายต่อบอลลูนประมาณ 200 ดอลลาร์

หัวระเบิดที่ใช้ กราไฟท์คอนดัคทีฟ มีวัตถุประสงค์เพื่อทำลายโครงข่ายไฟฟ้าและศูนย์ข้อมูล แทนการโจมตีเป้าหมายคนหรือยานรบโดยตรง ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิดว่าการทำให้ศัตรูสูญเสียพื้นฐานโครงสร้างพื้นฐานเป็นวิธีที่มีประสิทธิภาพมากกว่าแม้ว่าจะต้องใช้ความแม่นยำน้อยกว่ามาก

Russian Countermeasures & Barrazh-1

รัสเซียได้ตอบสนองด้วยการพัฒนา Barrazh‑1 ซึ่งเป็นบอลลูนระดับบรรยากาศสูงที่มีภาระงานสื่อสารประมาณ 100 kg โดยอ้างว่าเป็นผลิตภัณฑ์ “สร้างในประเทศ” เพื่อชดเชยการขาดแคลนเทอร์มินัล Starlink ที่ยูเครนใช้เป็นระบบสื่อสารบนสนามรบ

อย่างไรก็ตาม การพัฒนานี้ยังคงต้องต่อสู้กับลมที่ไม่เอื้ออำนวยและความสามารถของบอลลูนยูเครนในการเข้าถึงพื้นที่รัสเซียได้ง่ายกว่า ตามรายงานของ TechRadar รัสเซียกำลังทดลองใช้ Barrazh‑1 เป็น “รีเลย์” เพื่อส่งข้อมูลระหว่างหน่วยทหาร แต่ยังไม่ชัดเจนว่าสามารถทำหน้าที่เป็นฐานปล่อยอาวุธหรือโดรนได้เทียบเท่ากับบอลลูนยูเครนหรือไม่

Strategic Implications

การใช้บอลลูนเพื่อเพิ่มระยะโจมตีและหลีกเลี่ยงระบบขัดจังหวะของศัตรูแสดงให้เห็นถึง **แนวคิด “อาวุธที่คุ้มค่า” ที่เน้นต้นทุนต่ำแต่สร้างผลกระทบเชิงกลยุทธ์สูง ความสามารถในการทำลายโครงสร้างไฟฟ้าโดยไม่ต้องการความแม่นยำระดับพิเศษ ทำให้ยูเครนสามารถใช้จรวดขนาดเล็กหลายร้อยลูกต่อสัปดาห์ได้โดยที่ค่าใช้จ่ายรวมยังคงต่ำกว่าการยิงจรวดจากฐานทัพปกติ

ในมุมมองของพันธมิตรตะวันตก การทดลองและการแสดงสินค้าอย่าง Eurosatory ในกรุงปารีสเดือนมิถุนายนทำให้เทคโนโลยีนี้ได้รับความสนใจเพิ่มขึ้น แม้ว่าอาวุธดังกล่าวยังไม่ได้รับการบันทึกเป็น “มาตรฐาน” ของกองทัพยูเครน แต่การที่มันแสดงศักยภาพในงานระดับโลกบ่งชี้ว่ามีแนวโน้มที่จะถูกพิจารณาเป็นส่วนหนึ่งของชุดอาวุธในอนาคต

Summary

บอลลูนระดับบรรยากาศของยูเครนได้กลายเป็นแพลตฟอร์มอาวุธที่ราคาถูกและหลีกเลี่ยงการขัดจังหวะได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยระบบ DART สามารถทำลายโครงสร้างพื้นฐานรัสเซียในระยะ 300 km ได้ ขณะที่รัสเซียพยายามตอบโต้ด้วยบอลลูน Barrazh‑1 ซึ่งยังต้องเผชิญกับข้อจำกัดด้านภูมิศาสตร์และสภาพอากาศ.