โฟโตนิกส์และการเชื่อมต่อแสงกลายเป็นสินค้าใหม่ของ AI ก่อนการประชุมสุดยอดสหรัฐ‑จีน

AI กำลังเผชิญ “คอขวด” ระดับใหม่ที่เกี่ยวกับการส่งข้อมูลระหว่างชิป — โดย FCC ของสหรัฐกำลังร่างกฎเพื่อห้ามนำเข้าโมเดลตัวรับ‑ส่งแสง (optical transceiver) รุ่นใหม่ของจีนก่อนสิ้นปี 2026 ทั้งนี้เหตุการณ์ดังกล่าวจะมีผลต่ออุตสาหกรรมโฟโตนิกส์ที่กำลังกลายเป็นสินค้าร้อนในห่วงโซ่อุปทาน AI และอาจเป็นประเด็นสำคัญในการประชุมสุดยอดสหรัฐ‑จีนเดือนกันยายนที่จะถึง

Overview

การขยายตัวของโมเดล AI ระดับแนวหน้าให้ใช้หน่วยประมวลผลหลายแสนตัว ทำให้ต้องแลกเปลี่ยนข้อมูลปริมาณมหาศาลทุกวินาที — สถานะที่สายทองแดง (copper interconnect) เริ่มอับอายเมื่อสัญญาณต่อเลนถึงระดับ 200 Gbps แล้วเกิดการลดทอนและรบกวนกันมากเกินไป การใช้ optical transceiver แทนจึงเป็นวิธีแก้ที่สำคัญโดยเปลี่ยนสัญญาณไฟฟ้าให้กลายเป็นโฟตอน ส่งผ่านไฟเบอร์ระยะไกลได้ด้วยพลังงานต่ำและอัตราการส่งข้อมูลสูงกว่า

ในวงการผู้ผลิตอุปกรณ์แสง มีการเร่งพัฒนาจากโมดูล 800 G ไปสู่ส่วนประกอบ 1.6 T พร้อมกับแนวคิด “co‑packaged optics” ที่ย้ายเครื่องมือแสงเข้ามาใกล้ ASIC สวิตช์และ accelerator มากขึ้น การแข่งขันเพื่อแก้คอขวดโฟโตนิกส์จึงกำลังมีความสำคัญเทียบเท่ากับการควบคุม GPU หรือ HBM

Market Moves & Investments

เงินทุนระดับพันล้านดอลลาร์เริ่มไหลเข้าตลาดอย่างต่อเนื่อง Nvidia ได้ประกาศมุ่งลงทุน 4 พันล้านเหรียญสหรัฐ ผ่าน Coherent และ Lumentum เพื่อประกันแหล่งอุปกรณ์แสง ส่วน Marvell จ่ายล่วงหน้า 3.25 พันล้านดอลลาร์ ให้กับสตาร์ท‑อัพซิลิกอนโฟโตนิกส์ Celestial AI โดยคาดว่าจะรวมถึงผลตอบแทนเพิ่มอีกจนยอดรวมเป็น 5.5 พันล้านดอลลาร์ นอกจากนี้ Elon Musk ยังได้รับการอนุมัติจาก FTC เพื่อเข้าซื้อบริษัท Mesh Optical

หลายบริษัทเทคโนโลยีระดับโลกเช่น Microsoft, Meta และ OpenAI ได้ร่วมมือกับ Broadcom, AMD และ Nvidia ใน “optical interconnect alliance” เพื่อนำมาตรฐานเปิดมาพัฒนาโครงข่ายแสงแบบสเกล‑อัป นับเป็นการรวมศักยภาพเพื่อสร้างระบบส่งข้อมูลที่สามารถรองรับโมเดล AI ขนาดใหญ่ได้

Supply Chain Entanglement

ตามรายงานของ Counterpoint Research จีนครอบครองส่วนแบ่งประมาณ สองในสาม ของหน่วยส่ง‑รับแสงทั่วโลกและมีส่วนแบ่งรายได้ ≈ 60 % ของตลาด datacom transceiver ส่วน Innolight นำโดยมีกลุ่มลูกค้าหลักเป็น Nvidia ด้วยสัดส่วนรายได้ 27 %, ตามด้วย Coherent (17 %) และ Eoptolink ที่อยู่ในอันดับสาม อีกทั้ง Lumentum มีส่วนแบ่งราว **6 %

อย่างไรก็ตามห่วงโซ่อุปทานนั้นพึ่งพาซับซ้อน ตัวอย่างเช่น Innolight และ Eoptolink จัดหาโมดูล 800 G ให้กับคลัสเตอร์ AI ของ Nvidia ส่วนเครื่องกำเนิดเลเซอร์ของ Lumentum, Coherent และ Mitsubishi Electric ต้องอาศัย indium phosphide ที่ผลิตโดยจีนและถูกควบคุมการส่งออกตั้งแต่ปี 2025 ทำให้ผู้ผลิตตะวันตกไม่สามารถหลีกเลี่ยงวัสดุสำคัญจากประเทศนั้นได้

• บริษัทที่เป็นผู้นำด้านแสงในตลาดโลก
• Innolight – 27 % รายได้จากโมดูลโฟโตนิกส์
• Coherent – 17 % รายได้และได้รับการสนับสนุนเงินลงทุน $4 พันล้านจาก Nvidia
• Eoptolink – อยู่ในอันดับสามของผู้ผลิตจีน
• Lumentum – ประมาณ 6 % ของตลาด แต่เป็นแหล่งอุปกรณ์เลเซอร์สำคัญสำหรับตะวันตก

US Policy Proposal

ตามร่างกฎของ FCC ที่กำลังอยู่ระหว่างการพิจารณา โมเดลตัวรับ‑ส่งแสงใหม่จากจีนจะไม่ได้รับ “equipment authorization” ซึ่งหมายความว่าจะไม่สามารถนำเข้า, จำหน่ายหรือทำตลาดในสหรัฐได้ กำหนดให้บังคับใช้ก่อนสิ้นปี 2026 โดยมีเหตุผลด้านความปลอดภัยระบุว่าอุปกรณ์เหล่านี้อาจเป็นเวกเตอร์ของการขโมยข้อมูล, ซอฟต์แวร์มัลแวร์ หรือทำให้บริการหยุดชะงัก

แนวนโยบายนี้สอดคล้องกับมาตรการอื่น ๆ ของสหรัฐที่เริ่มบังคับตั้งแต่ 2019 (ห้ามอุปกรณ์ Huawei) รวมถึงการเพิ่ม “Covered List” ให้รวมโดรนต่างประเทศในเดือนธันวาคม 2025, เราเตอร์ผู้บริโภคในมีนาคม และอินเวอร์เตอร์พลังงานพร้อมโรบอตขั้นสูงในกรกฎาคม ทั้งหมดนี้มุ่งลดความเสี่ยงจากซัพพลายเชนจีน

Impact & Analysis

ตลาดตอบสนองทันทีต่อข่าวร่างกฎ หุ้นของบริษัทจีนอย่าง Zhongji Innolight, Eoptolink และ TFC Optical ตกต่ำในช่วงเช้าตลาดเซินเจิ้น ในขณะเดียวกันหุ้นของ Coherent และ Lumentum พุ่งขึ้นตามลำดับ 12.4 % และ 8.9 % อย่างไรก็ตามภายในวันเดียวกันบริษัทจีนบางส่วนก็สามารถฟื้นตัวได้ – Innolight ปิดที่ ‑7.3 % แต่ TFC กลับปิดบวก **2.3 % แสดงให้เห็นถึงความผันผวนของตลาดและการคาดการณ์ว่าการห้ามอาจไม่ส่งผลกระทบต่อบริษัทจีนอย่างรุนแรง

การตัดสินใจของ FCC จะเพิ่มความซับซ้อนให้กับการต่อรองระหว่างสหรัฐ‑จีนในช่วงต้นไตรมาสที่สาม เนื่องจากโฟโตนิกส์กำลังเป็นหัวข้อสำคัญในการเจรจาเทคโนโลยี AI หากกฎถูกบังคับใช้อย่างจริงจัง อาจทำให้บริษัทตะวันตกต้องหาผู้ผลิตวัสดุและโมดูลทางเลือกใหม่ ส่วนจีนอาจเร่งพัฒนาสายการผลิตภายในประเทศต่อไปเพื่อรักษาตำแหน่งผู้นำในตลาดโลก

Summary

FCC กำลังร่างกฎห้ามนำเข้า optical transceiver รุ่นใหม่ของจีน ซึ่งจะส่งผลกระทบต่อโซ่อุปทาน AI ที่พึ่งพาเทคโนโลยีโฟโตนิกส์อย่างลึกซึ้ง การเคลื่อนไหวนี้ทำให้หุ้นบริษัทตะวันตกและจีนผันผวนอย่างชัดเจน และอาจกลายเป็นประเด็นสำคัญในการประชุมสุดยอดสหรัฐ‑จีนเดือนกันยายนที่กำลังจะมาถึง.