ครบรอบ 50 ปี Salyut 5: สถานีอวกาศโซเวียตที่ทำให้ลูกเรือป่วยและตกน้ำแข็ง

เมื่อ 22 มิถุนายน 1976 ค.ศ. สหภาพโซเวียตส่งสถานีอวกาศทหาร Almaz รุ่นสุดท้ายที่รู้จักในชื่อ Salyut 5 ไปสู่วงโคจร – ครบรอบ 50 ปี การเดินทางของสถานีนี้เต็มไปด้วยเหตุการณ์ที่ทำให้ลูกเรือต้องเผชิญกับอาการป่วยและการเสียชีวิตใกล้เคียงในทะเลสาบที่เยือกแข็ง บทความนี้จะสรุปภาพรวมของภารกิจ ความท้าทายด้านเทคนิคและผลกระทบต่อโครงการอวกาศของสหภาพโซเวียต

Overview

Salyut 5 เปิดตัวจากจรวด Proton‑K ที่ฐานบัยคอนูร์ในวันที่ 22 มิถุนายน 1976 ค.ศ. โดยเป็นส่วนหนึ่งของโครงการ Almaz ซึ่งมีเป้าหมายให้เป็นสถานีอวกาศเฝ้าระวังทางทหาร โครงการนี้ได้สร้าง Salyut 2, Salyut 3 และ Salyut 5 ก่อนจะถูกยุติหลังจากภารกิจสุดท้ายของสถานีนี้เสร็จสิ้น

ภายในสถานีติดตั้งแผงโซลาร์เซลล์สองชุด ระบบสอดแนมภาพถ่ายทางอากาศ และอาวุธปืนขนาดเล็กที่เคยทดสอบยิงบน Salyut 3 ขณะนั้นยังไม่มีการระบุว่ามีการใช้งานจริงในภารกิจของ Salyut 5 การออกแบบเน้นการดำเนินการในอวกาศโดยมีอายุการใช้งานคาดการณ์ไว้ที่มากกว่า 50 วันต่อภารกิจหนึ่งครั้ง

โครงการ Almaz มีแผนการส่งภารกิจต่อเนื่องเป็นสี่ครั้ง แต่สุดท้ายเพียงสามภารกิจที่สามารถลงจอดได้สำเร็จ (ภารกิจที่สี่ถูกยกเลิกเนื่องจากเชื้อเพลิงไม่พอ) ทำให้ Salyut 5 กลายเป็นสถานีที่มีการใช้ครั้งสุดท้ายของโครงการนี้

Mission Timeline

Soyuz 21 (6 กรกฎาคม 1976) – ลูกเรือ Boris Volynov และ Vitaly Zholobov
Soyuz 23 (14 ตุลาคม 1976) – ลูกเรือ Vyacheslav Zudov และ Valery Rozhdestvensky (ล้มเหลวในการเชื่อมต่อ)
Soyuz 24 (7 กุมภาพันธ์ 1977) – ลูกเรือ Viktor Gorbatko และ Yuri Glazkov

ภารกิจแรกของ Soyuz 21 เริ่มต้นด้วยการทำงานวิจัยและสอดแนมตามแผน แต่ในเดือนสิงหาคม ลูกเรือเริ่มประสบอาการไม่สบายที่สื่อรัสเซียรายงานว่าอาจเป็น “sensory deprivation” หรือกลิ่นแรงจากสารเคมีที่ใช้ในการพัฒนาภาพถ่าย การกลับสู่พื้นดินเกิดขึ้นก่อนกำหนดหลังจาก 49 วัน

ภารกิจที่สอง (Soyuz 23) พบความล้มเหลวของระบบเชื่อมต่อ ทำให้ยานต้องพุ่งลงสู่ทะเลสาบ Tengiz ที่อุณหภูมิต่ำกว่า 0 °C ลูกเรืออยู่ในแคปซูลจนถึงเช้าวันถัดไปก่อนที่ทีมกู้ภัยจะดึงยานขึ้นมาจากน้ำ

ภารกิจสุดท้าย (Soyuz 24) ประสบความสำเร็จในการเชื่อมต่อกับสถานีและทำการทดสอบเทคนิคการเปลี่ยนอากาศโดยการปล่อยอากาศจากหนึ่งด้านของสถานีและเติมอากาศจากถังของยาน Soyuz ลูกเรือบรรยายว่ารู้สึก “light breeze” ระหว่างกระบวนการนี้

Technical Issues

สาเหตุหลักของปัญหาในภารกิจแรกเป็น กลิ่นคาว ที่อาจมาจากสารเคมีใช้พัฒนาภาพถ่ายหรือการรั่วไหลของเชื้อเพลิงในถังของสถานี ระบบการควบคุมสภาพแวดล้อมไม่สามารถกำจัดกลิ่นได้ ทำให้เจ้าหน้าที่ต้องตัดสินใจดึงลูกเรือกลับสู่พื้นดินก่อนกำหนด

ในภารกิจที่สอง การล้มเหลวของระบบ docking ทำให้ยาน Soyuz 23 ไม่สามารถเชื่อมต่อกับ Salyut 5 ได้ การตรวจสอบภายหลังพบว่ามีข้อบกพร่องในเซ็นเซอร์การจับคู่ตำแหน่ง ซึ่งส่งผลให้ยานต้องเข้าสู่การฉีกซิกเนเจอร์อัตโนมัติและลงสู่ทะเลสาบ

ภารกิจสุดท้ายได้แสดงให้เห็นว่าการจัดการอากาศภายในสถานีสามารถทำได้โดยการระบายอากาศจากด้านหนึ่งและเติมอากาศใหม่จากถังของยาน Soyuz ซึ่งเป็นการทดลองที่สำคัญต่อการพัฒนาวิธีการบำบัดอากาศในสถานีอวกาศรุ่นต่อไป

Operational Lessons

จากสามภารกิจของ Salyut 5 นักวิศวกรและนักวิจัยได้สรุปหลายประเด็นสำคัญ ได้แก่

ความสำคัญของระบบกรองอากาศและการตรวจจับสารเคมีภายในสถานีอวกาศ เพื่อป้องกันอาการป่วยของลูกเรือ
ความจำเป็นในการตรวจสอบและบำรุงรักษาระบบ docking อย่างเคร่งครัด เนื่องจากความล้มเหลวอาจนำไปสู่สถานการณ์ฉุกเฉินที่เสี่ยงต่อชีวิต
การพัฒนาวิธีการเปลี่ยนและเติมอากาศอย่างต่อเนื่องโดยใช้ทรัพยากรของยานอวกาศที่มาพร้อมด้วย ซึ่งเป็นพื้นฐานของระบบการสนับสนุนชีวิตในสถานีอวกาศรุ่นต่อมา

การเรียนรู้เหล่านี้ได้ถูกนำไปใช้ในโครงการ Salyut ที่ต่อมาเป็นสถานีอวกาศพลเรือน ซึ่งมีพอร์ตเชื่อมต่อหลายพอร์ตเพื่อรับส่งอุปกรณ์และเชื้อเพลิงเพิ่มเติม

Legacy & Impact

แม้ว่าโครงการ Almaz จะถูกยุติหลังจาก Salyut 5 แต่บทเรียนจากการดำเนินงานของสถานีนี้ได้ส่งผลต่อการออกแบบและการจัดการของสถานีอวกาศสหภาพโซเวียตและรัสเซียต่อไป รวมถึงการพัฒนาระบบสนับสนุนชีวิตและระบบการเชื่อมต่อที่ปลอดภัยกว่า

นอกจากนี้ โครงสร้างของสถานี Almaz-206 ที่ไม่สมบูรณ์ได้ถูกบริษัท Excalibur Almaz จากไอซ์แลนด์ของแมนซื้อไปและจัดแสดงที่ Isle of Man Motor Museum ซึ่งทำให้สาธารณชนสามารถเห็นส่วนหนึ่งของประวัติศาสตร์โครงการอวกาศทหารของสหภาพโซเวียต

Summary

การครบรอบ 50 ปีของ Salyut 5 แสดงให้เห็นถึงความท้าทายของการดำเนินการสถานีอวกาศในยุคเริ่มต้น ทั้งปัญหาทางเทคนิคและผลกระทบต่อสุขภาพของลูกเรือ ทำให้โครงการ Almaz ได้รับบทเรียนสำคัญที่ต่อยอดสู่การพัฒนาสถานีอวกาศพลเรือนในยุคต่อมา.